Anno 2026 zijn alle auto’s populair, zolang het maar SUV’s zijn. Dat klopt natuurlijk niet helemaal, er wordt ook nog wel met enkele andere wagentypes gescoord. Maar naar cabrio’s en coupés is het al wat langer zoeken, monovolumes en zelfs breaks worden zeldzamer en een compacte of middelgrote hatchback met driedeurskoetswerk vind je op die van Mini na al helemaal niet meer. Er waren tijden dat constructeurs wél tegen de stroom durfden inroeien, getuige de bijzonder originele Mazda 121 uit dit verhaal.
Toen Dacia in 2004 zijn eerste Logan lanceerde, had die compacte en budgetvriendelijke auto een klassiek vierdeurskoetswerk. Dat heeft de huidige generatie nog altijd, al wordt die op de meeste West-Europese markten niet meer aangeboden. Stel je voor, van de eerste Renault 5 uit de jaren 70 bestond voor Spaanse klanten ook een tijdje een 7- of Seite-variant met een gescheiden koffer met dus zo’n horizontaal deksel erop. In het autotijdperk er nog voor, was dat trouwens heel normaal. Google maar eens naar de Renault 8 (foto hieronder) en 9 of de Simca 1000 en je ziet meteen wat we bedoelen, bij die auto’s zat de motor trouwens nog… achterin.
Wat voorafging
In de jaren 80 hadden de klanten uit de lagere segmenten van de markt natuurlijk al een uitgesproken voorkeur voor handigere wagenconcepten. Voor zowat alle stads- en aanverwante wagens kon je kiezen uit drie- en vijfdeursmodellen. Hatchbacks dus, met een grote en quasi verticale kofferklep voor een vlotte toegang tot de modulaire laadruimte. Ook de eerste Mazda 121 uit 1987 (foto hieronder), het resultaat van een samenwerkingsproject met Ford en Kia, was zo’n autootje.
Het bolhoedje
In 1990 kwam de altijd al wat eigenzinnige Japanse constructeur echter plots aanzetten met een heel andere 121, een vierdeursmodelletje dat door zijn dan ook nog eens lichtjes afgeronde dak al snel de bijnamen – raad eens – ‘bolleke’ en ‘bolhoed’ meekreeg. Zeker, er werd mee gelachen. Maar dat was zelden slecht bedoeld, want de Japanners durfden tenminste nog eens verrassen met een wagenconcept waar eigenlijk niemand zich in die dagen nog aan verwachtte.
Elektrisch canvasdak
De 121 was zijn carrière in het eigen Japan gestart als Autozam Revue (foto hierboven), het eerste deel van die naam stond voor de Mazda-divisie die zich bezighield met compacte auto’s. Naar Europa kwam hij dus wel als Mazda 121, die voornaam was hier toen immers al eventjes bekend. Vanaf 1991 werd de wagen beschikbaar met een stoffen plooidak met elektrische bediening, wat hem als halve cabrio zo mogelijk nog wat guitiger maakte. Terwijl de concurrentie bij het ontwerpen van (zelfs) compacte auto’s al wel eens wat aandacht schonk aan de stroomlijn en dus de aerodynamica, lapten de Mazda-designers daar net wel hun laars aan. De luchtweerstandscoëfficient was naar verluidt zelfs aan de ‘dramatische’ kant, maar daar lag het publiek toen nog niet echt wakker van.
Geen topprestaties
Er was keuze uit drie benzinemotoren van 1,1 tot 1,5 liter, in combinatie met een manuele vijfbak of een viertrapsautomaat. Van topprestaties was er hoegenaamd geen sprake, aan GTI- of aanverwante varianten deden ze toen ook niet bij Mazda. Een vermogen van 88 pk voor de 1.5, verder ging het niet. Als we het ons goed herinneren, zat er in het Belgische aanbod trouwens alleen een 1.3 van een goede 70 pk. Of de 121 een commercieel succes werd? Eigenlijk niet, ook al kon de origineel gevormde wagen nochtans best wel op wat sympathie rekenen. Maar hij was niet echt goedkoop en met dat voor zijn segment toen dus wel al ongewone vierdeursconcept natuurlijk ook lang niet zo praktisch als de kleintjes van de concurrentie.
Gedaan met lachen
De combinatie van compacte en ronde vormen inspireerde mogelijk wel andere designers. Je vond ze enkele jaren later bijvoorbeeld ook terug bij de evengoed heel originele Ford Ka (foto hierboven), al was dat qua concept dus wel een hatchback. Bij Mazda draaiden ze de knop echter helemaal om. De vijfdeurs-Demio die in 1988 werd gelanceerd, kon ergens wel als de opvolger van de 121 worden gezien. Maar dat was dus echt geen origineel, laat staan gedurfd ontwerp meer. De naam 121 keerde later nog wel even terug voor een kloon van de Ford Fiesta, ondertussen heet de kleinste Mazda al een tijdje ‘gewoon’ 2. Of voluit 2 Hybrid, de auto heeft dan ook de Toyota Yaris als basis. Nu je het zegt, bij de constructeur uit Hiroshima wordt het eigenlijk nooit echt saai.
